Energiehub Podcast (short): Elektrische mobiliteit in de haven van Amsterdam
Ook in het havengebied van Amsterdam is het elektriciteitsnet vol. Dat zet groei, verduurzaming en gebiedsontwikkeling onder druk. Tegelijk ontstaat juist daar ruimte op het net. Hoe? Door bedrijven samen te laten werken, capaciteit te delen en energie slimmer te sturen.
In deze Energiehub Podcast short gaat het over de Energiecoöperatie Amsterdamse Haven. Die laat zien hoe samenwerking, data en technologie kunnen helpen om meer mogelijk te maken op een overbelast net. “Alleen red je het niet meer. Samen kun je wel vooruit.”
Deze short werd opgenomen tijdens het congres Energiesysteem en Ruimte 2026 en wordt mogelijk gemaakt door het Kennisplatform Energiehubs, namens PVB, en Provincie Drenthe.
Benieuwd? Luister naar deze podcastaflevering via jouw favoriete app:
Wie zaten aan tafel?
Presentator Glenn van der Burg ging in gesprek met:
- Haike van de Vegte, business developer bij Firan
- Naut Loots, programmamanager bij de gemeente Amsterdam
Een havengebied in transitie
Het Amsterdamse havengebied verandert snel. Bestaande bedrijven verduurzamen, nieuwe bedrijvigheid komt op gang en er ontstaan laadhubs. Ook datacentra, logistiek en industrie vragen om veel energie.
Daar komt nog een grote ruimtelijke opgave bij. Een deel van het havengebied verandert op termijn in een grote woon-werkwijk met tienduizenden woningen. Al die ontwikkelingen vragen om elektriciteit. Maar juist daar knelt het. Het elektriciteitsnet is niet toereikend voor alle plannen.
Uitbreiden blijft nodig
De structurele oplossing voor netcongestie blijft volgens Loots duidelijk: uitbreiden. Er is meer netcapaciteit nodig om de groei en verduurzaming in het gebied mogelijk te maken.
Maar netuitbreiding kost tijd. En in de tussentijd willen bedrijven en overheden verder. Daarom is innovatie nodig. Een energiehub kan daarbij helpen, zegt Naut Loots. Niet als wondermiddel, maar als manier om slimmer met de bestaande capaciteit om te gaan.
Beginnen met samenwerken
Volgens Haike van de Vegte begint een energiehub met samen aan tafel gaan. Bedrijven, gemeente, wagenparkmanagement, Port of Amsterdam en de netbeheerder moeten elkaar vroeg vinden. “Alleen dan heb je een startpunt om samen te werken.”
In de Amsterdamse haven helpt het dat er al een stevige gebiedsstructuur is. Port of Amsterdam heeft contact met bedrijven, kent het gebied en weet welke ontwikkelingen eraan komen. Daardoor kon de Energiecoöperatie Amsterdamse Haven snel starten.
Wat doet de energiecoöperatie?
De Energiecoöperatie Amsterdamse Haven werkt aan meerdere doelen. Bedrijven willen grip houden op stijgende energieprijzen en netkosten. Tegelijk lopen ze tegen capaciteitsproblemen aan bij uitbreiding en verduurzaming.
De coöperatie zoekt daarom naar manieren om energie en capaciteit slimmer te delen. Dat begint met beter meten. Door actueler en nauwkeuriger inzicht te krijgen in verbruik, opwek en flexibiliteit, ontstaat meer ruimte om samen te sturen.
Daarbij gaat het niet alleen om overleg. Er worden ook technische oplossingen ontwikkeld, zoals modellen en software die helpen om energiegebruik op elkaar af te stemmen.
Slim combineren van oplossingen
Firan ontwikkelde samen met de betrokken partijen een model om te berekenen welke slimme combinaties mogelijk zijn. Daarbij wordt gekeken naar verschillende bouwstenen: flexibele processen, batterijen, flexcontracten, warmte, waterstof en groepscontracten.
Van de Vegte geeft het voorbeeld van een bedrijf dat waterstof wil produceren met een elektrolyser.
“Zoiets kan normaal gesproken niet. Maar stel dat je er een batterij aan toevoegt, en een flexcontract aan toevoegt, en dat je ze opneemt in een groepscontract. Dan kan het mogelijk wel passen. Zo kun je heel specifiek voor een bedrijf, en misschien ook voor een grotere groep, oplossingen bedenken.”
Volgens Van de Vegte is dat precies waar energiehubs naartoe bewegen: niet één losse oplossing, maar een slimme combinatie van meerdere mogelijkheden.
Collectief energiemanagement
Naast het rekenmodel is er software ontwikkeld voor de dagelijkse aansturing: een collectief energiemanagementsysteem. Dat systeem gebruikt actuele meetdata, voorspellingen en contractafspraken.
Het kan bijvoorbeeld bepalen wanneer een batterij wordt ingezet of wanneer een flexibel proces tijdelijk verschuift. Zo kunnen bedrijven capaciteit met elkaar delen en onderling verrekenen.
Dat gebeurt niet zomaar. Volgens Van de Vegte wordt vooraf goed bekeken welke processen flexibel zijn en welke niet. “Je gaat niet zomaar een proces afschakelen.” Maar een koelinstallatie kan bijvoorbeeld soms wel tijdelijk iets harder of zachter draaien. Daarmee wordt koude als buffer gebruikt. Zo kan een bedrijf ruimte bieden aan een ander bedrijf dat op dat moment stroom nodig heeft.
Samenwerking vraagt vertrouwen
Techniek is belangrijk, maar volgens beide gasten staat of valt een energiehub met samenwerking. Bedrijven moeten elkaar kennen, vertrouwen en begrijpen wat ze samen willen bereiken.
In de haven helpt het dat bedrijven een gedeeld probleem hebben. Ze weten dat groei en verduurzaming anders vastlopen. Daardoor ontstaat bereidheid om mee te denken en soms ook iets voor een ander te doen.
Van de Vegte ziet dat ook op andere plekken. Een energiecommunity werkt vooral goed als energie onderdeel is van een bredere samenwerking. Dus niet alleen samen praten over stroom, maar ook over gebiedsontwikkeling, materialen, water of andere gezamenlijke thema’s.
Geen snelle truc tegen congestie
Volgens Naut Loots is het belangrijk om realistisch te zijn. Een energiehub is niet altijd de juiste oplossing als het doel alleen is om op korte termijn netcongestie op te lossen.
“Een energiehub is niet het doel, het is een middel. Het is onderdeel van een flexibel energiesysteem voor de middellange termijn.”
Als bedrijven alleen instappen om direct een congestieprobleem op te lossen, kan de energie uit het initiatief verdwijnen wanneer dat niet snel lukt, geeft Loots aan. Daarom moeten partijen aan het begin helder zijn over hun doelen en verwachtingen. Wie doet mee, waarom doet diegene mee en wat moet de samenwerking opleveren?
Kijk breder dan één oplossing
Ook Van de Vegte benadrukt dat energiehubs niet vanuit één techniek moeten worden benaderd. Het gaat niet alleen om waterstof, warmte, een batterij of een groepscontract.
De vraag is steeds: welke uitdaging heeft een bedrijf of gebied, en welke combinatie van oplossingen past daarbij? “Het wordt steeds meer een samenvoegsel van verschillende deeloplossingen.” Dat vraagt om een andere manier van kijken. Minder in losse onderdelen, meer vanuit het gebied en de gezamenlijke opgave.
Belangrijkste punten uit deze aflevering
- Het Amsterdamse havengebied heeft te maken met forse netcongestie én grote groei- en verduurzamingsplannen.
- Netuitbreiding blijft nodig, maar in de tussentijd zijn slimme oplossingen nodig.
- De Energiecoöperatie Amsterdamse Haven helpt bedrijven om samen capaciteit en flexibiliteit te benutten.
- Actuele meetdata, modellen en collectief energiemanagement maken slimmer sturen mogelijk.
- Flexibele processen, batterijen, warmte, waterstof en contractvormen kunnen elkaar versterken.
- Een energiehub werkt alleen als doelen en verwachtingen vooraf helder zijn.
- De energiehub is geen doel op zich, maar een middel binnen een flexibel energiesysteem.
