Energiehubs en aansprakelijkheid

AT Osborne

Hoe zit het met aansprakelijkheid bij een GTO? In dit artikel vind je de belangrijkste concrete maatregelen die energiehubs kunnen nemen op het gebied van aansprakelijkheid. 

Energiehubs helpen om het lokale energieverbruik op elkaar af te stemmen en kunnen daarmee in bepaalde gevallen ook een oplossing bieden bij netcongestie. Zakelijke grootverbruikers kunnen daarvoor via een groepstransportovereenkomst (GTO) gezamenlijk transportcapaciteit krijgen van de netbeheerder.

In het artikel Veelgestelde vragen over aansprakelijkheid bij GTO’s hebben we de belangrijke begrippen toegelicht en benoemen we de voornaamste aandachtspunten rondom aansprakelijkheid bij een GTO. In dit artikel Energiehubs en aansprakelijkheid stippen we de concrete maatregelen aan die hubs kunnen nemen om met deze aandachtspunten om te gaan.

Voor een uitgebreide toelichting op de aandachtspunten verwijzen wij je naar het rapport van augustus 2025.

Hoe kan je aansprakelijkheid slim regelen in een energiehub?

Netbeheerders nemen diverse maatregelen om schade aan het net te voorkomen. Ook energiehubs zelf kunnen deze risico's aanzienlijk beperken. Ontstaat er toch schade? Dan zijn er  goede mogelijkheden om dit zorgvuldig af te handelen.  Daarmee is  aansprakelijkheid bij energiehubs in de praktijk goed beheersbaar. 

Mogelijke maatregelen zijnrisicobeperkende en preventieve maatregelen. Dit zijn maatregelen die erop gericht zijn om overschrijding van de groepscapaciteit en daarmee schade aan het elektriciteitsnet te voorkomen.

De andere categorie die wij onderscheiden zijnschade- en aansprakelijkheidsregulerende maatregelen. Treedt er toch schade aan het elektriciteitsnet op? Dan kun je met deze maatregelen de gevolgen daarvan beheersbaar maken en de afhandeling goed organiseren.

Risicobeperkende en preventieve maatregelen

Deze maatregelen liggen zowel bij de netbeheerder als bij de deelnemers van de energie hub. Er zijn zowel technische maatregelen als operationele maatregelen in deze categorie. De operationele maatregelen hebben te maken met samenwerking en de organisatie van de energiehub.

Technische maatregelen

De technische maatregelen zijn vooral gericht op het voorkomen van schade. Deze maatregelen zijn bovendien een voorwaarde voor het verkrijgen van een GTO en worden daarom altijd toegepast.

• Inbedrijfname- en beheersprotocollen van de netbeheerder met een go/no-go-karakter en een analyse van het energiemanagementsysteem (EMS);
• Deellimieten als onderdeel van het beheersprotocol, ook met een go/no-go-karakter;
• Netbeveiliging van de netbeheerder, waardoor het systeem bij overschrijding automatisch afschakelt om schade te voorkomen.  Denk aan smeltveiligheden, installatieautomaten, aardlek- of overstroomrelais en slimme schakelaars.

Wat kan je als hub zelf technisch regelen?

Als energiehub kun je de kans op overschrijding van de afgesproken capaciteitsgrenzen verkleinen met een robuust energiemanagementsysteem (EMS). Het EMS kan snel bijsturen en vormt daarmee een technisch vangnet.

Ook voldoende flexibele assets, zoals batterijen of flexibel aanstuurbare installaties, kunnen helpen. Zij geven het EMS meer mogelijkheden om vraag en aanbod bij te sturen. Daardoor is de kans kleiner dat het EMS bij een dreigende overschrijding moet ingrijpen in de bedrijfsvoering van deelnemers.

Het kunnen sturen met een technisch vangnet zoals een EMS draagt in belangrijke mate bij aan een beheerste uitvoering van  een GTO.

Samenwerkingsmaatregelen en organisatie

Naast techniek spelen ook afspraken en samenwerking een belangrijke rol. Enerzijds binnen de energiehub en anderzijds tussen de energiehub en de netbeheerder.

• Geef inzicht in de afspraken over transportcapaciteit
  Bij het sluiten van een GTO wil de netbeheerder inzicht in de voorgenomen verdeling van de beschikbare transportcapaciteit en de plannen van de deelnemers. Deze informatie helpt om het verwachte gedrag van de groep beter te begrijpen, een technische analyse uit te voeren en te beoordelen hoe deelnemers hun energiegebruik op elkaar kunnen afstemmen.
• Wijs een gemachtigde aan
  Ook dat is een voorwaarde voor een GTO. Deze persoon of organisatie vertegenwoordigt de groep richting de netbeheerder en maakt namens de groep afspraken. Ook communicatie over bijvoorbeeld wijzigingen in het transportvermogen en het toe- of uittreden van deelnemers verloopt via de gemachtigde. De gemachtigde kan zowel een natuurlijk persoon als een rechtspersoon zijn.
• Start met een samenwerkingsovereenkomst
  Op termijn wordt dit een strakkere organisatie met een aparte juridische entiteit. Welke soort entiteit hierbij het handigste is kan je bepalen aan de hand van deze tool.

Schade- en aansprakelijkheidsregulerende maatregelen

De preventieve maatregelen die je net las, richten zich op het voorkomen van schade. Schade- en aansprakeljkheidsregulerende maatregelen gaan over het duidelijk verdelen, beperken en verzekeren van risico’s.

Zorg voor samenhang in afspraken

Het is van belang dat alle contracten en afspraken die gemaakt worden, goed op elkaar aansluiten. Het gaat hierbij om:

• Groepstransportovereenkomst (GTO)
• Samenwerkings- en leden- en deelnemersovereenkomst (hierna deelnemersovereenkomst)
• Contract met partij die energiemanagementsysteem aanstuurt
• Verzekeringspolis

De GTO vormt het uitgangspunt. Hierin ligt vast welke afspraken de energiehub als groep met de netbeheerder maakt. Alle overige contracten moeten hiermee in lijn zijn, zodat er geen tegenstrijdigheden ontstaan. De verzekeraar beoordeelt namelijk ook de afspraken binnen de energiehub, uit de deelnemersovereenkomst en de verplichtingen richting de EMS partij, om te kunnen bepalen onder welke voorwaarden de energiehub verzekerbaar is.

Stem de aansprakelijkheidsverdeling af met de GTO

De aansprakelijkheidsverdeling in de onderlinge deelnemersovereenkomst tussen de leden van de energiehub, de derde partijen en de verzekeringspolis moet in lijn zijn met de aansprakelijkheidsregeling in de GTO.

In de GTO van maart 2026 zijn de deelnemers hoofdelijk aansprakelijk. Dat betekent dat het verstandig is om binnen de energiehub vooraf afspraken te maken over de verdeling van de aansprakelijkheid, bijvoorbeeld voor situaties waarin niet duidelijk is wie de schade heeft veroorzaakt.

Ook kun je in de deelnemersovereenkomst vastleggen dat de groepsentiteit een individuele deelnemer vrijwaart voor een aanspraak van de netbeheerder, als aantoonbaar is dat deze deelnemer geen fout heeft gemaakt. Zo weten deelnemers vooraf beter waar ze aan toe zijn.

Voor deze afspraken zijnmodelcontracttekstenbeschikbaar. 

Verzeker je voor schade

De netbeheerder Alliander wil ook dat de energiehub voldoende verzekerd is voor schade waarvoor zij aansprakelijk kan worden gesteld. De netbeheerder, de energiehub en de verzekeraar kunnen samen bekijken welke verzekering daarbij past.

Wat is er verzekerbaar?

Zaak- en personenschade zijn in principe verzekerbaar via een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB). Voor andere schade, zoals zuivere vermogensschade en schade- of compensatievergoedingen, hangt de dekking af van de polisvoorwaarden en de omstandigheden van het geval. 

Het is daarom belangrijk om vroegtijdig met de verzekeraar af te stemmen welke risico’s wel en niet verzekerd zijn. Zo kun je vooraf controleren of de afspraken uit de GTO en andere contracten goed verzekerbaar zijn.

Zorg er daarnaast voor dat de polis aansluit op de energiehub: de activiteiten van het collectief en alle deelnemers moeten correct zijn opgenomen. Worden ook assets, zoals energieopslagsystemen of zonnestroominstallaties, meeverzekerd? Controleer dan of de locaties van deze assets in de polis staan. Het is daarnaast raadzaam dat iedere deelnemer, naast een collectieve verzekering, zelf ook een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) heeft.

Meer weten?

Lees het volledige rapport van AT Osborne.

Let op! Het rapport is gepubliceerd in augustus 2025. Sindsdien kunnen details veranderd zijn. Voor de meest actuele informatie bekijk beide artikelen.