Energiehub Soest: Samen naar een toekomstbestendig bedrijventerrein
Op bedrijventerrein Soestdijkse Grachten werken vier bedrijven samen aan een energiehub die hen klaarstoomt voor de toekomst. Het doel? Vermogensproblemen oplossen, elektrificatie mogelijk maken en kosten besparen. Dit project laat zien hoe samenwerking niet alleen noodzakelijk, maar ook voordelig kan zijn.
Sander Veltmaat is als hubregisseur aangesteld door de provincie Utrecht voor een aantal energiehubs. Ook is hij mede-oprichter van adviesbureau ZEBRA. Wij spraken hem over zijn aanpak op dit bedrijventerrein in Soest.
Vier bedrijven met elk hun eigen motivatie
Toen Sander in februari 2025 aanhaakte, was de energiecoöperatie Soestdijkse Grachten al opgericht om de energietransitie op het terrein te ondersteunen. Er werd besloten om een energiehub als oplossingsrichting te onderzoeken, maar daarvoor moest eerst één ‘ring’ geselecteerd worden. Als je op dezelfde ring zit, kun je namelijk veel gemakkelijker vermogen met elkaar delen.
De meest geschikte ring werd geselecteerd en aanvankelijk werden vijf bedrijven bij het project betrokken. Uiteindelijk haakte één partij af omdat een individuele oplossing daar beter paste. Volgens Sander moet je op zo’n moment niet te veel tijd besteden aan het overtuigen van bedrijven om te blijven: “Het is niet nuttig om veel tijd te besteden aan bedrijven die niet écht gemotiveerd zijn om mee te doen.”
De vier overgebleven bedrijven hebben elk hun eigen motivatie om mee te doen. Twee bedrijven hebben een serieus probleem: een transportbedrijf dat zijn vloot wil elektrificeren en een groenvoorzieningsbedrijf dat materieel moet verduurzamen. Een derde partij wil uitbreiden, maar voelt nog minder directe urgentie. De vierde heeft geen acute uitdaging, maar wil het collectief helpen, zolang dit geen extra tijd en geld kost.
Toch is deelname ook voor de partijen zonder urgent probleem relevant. Het transportbedrijf rijdt namelijk voor twee andere bedrijven in de groep, waaronder het bedrijf zonder acute uitdaging. Als het transportbedrijf wegvalt, raakt dat de hele keten. Deze onderlinge afhankelijkheden kwamen pas later in het proces echt boven tafel. “Dat was een eyeopener", zegt Sander:
“Je denkt in eerste instantie aan kilowatts en kabels, maar het gaat ook om continuïteit in de bedrijfsvoering. Dat maakt het gesprek over commitment veel makkelijker.”
Het proces: van onderzoek tot commitment
Er volgden individuele gesprekken en collectieve sessies om profielen en wensen op te halen én vertrouwen op te bouwen. Het proces verliep volgens een duidelijke dienstregeling, zoals Sander het noemt. “Je weet waar je naartoe wilt, en onderweg zijn er haltes: momenten van besluitvorming.” Die structuur hielp om tempo te houden en ondernemers niet te verliezen in details. “Je moet ondernemers meenemen, maar niet overspoelen met informatie", zegt Sander:
“Energie is voor veel bedrijven geen core business, maar wel een randvoorwaarde om te blijven groeien. Betrek ze bij de grote beslismomenten en zorg dat ze comfort hebben bij wat ze tekenen.”
In een half jaar tijd doorliep de groep belangrijke mijlpalen: van technische analyse tot het contractaanbod van Stedin en de start van de volgende fase.
De oplossing: collectief voordeliger
Voor de bedrijven die willen uitbreiden bleek een collectieve oplossing financieel aantrekkelijker dan een individuele. De oplossing die uiteindelijk is gekozen bestaat uit een Groepstransportovereenkomst (GTO) met een Capaciteitsbeperkend Contract (CBC). Dit houdt in dat de groep op bepaalde momenten in de winter moet afschakelen om de kabel te ontlasten. Die beperking was eerst even schrikken, maar biedt ook een kans: in ruil ondersteunt Stedin de financiering van een batterij en een generator. Naast deze assets hebben de bedrijven zonnepanelen waarmee ze kunnen sturen, waarvan ze er potentieel nog meer willen gaan plaatsen.
Maar er moeten ook nog veel besluiten genomen worden. Zo moeten de spelregels bepaald worden: hoe verdelen we vermogen, wat doen we bij schaarste, en hoe verrekenen we kosten?
Ook het bestuursmodel vraagt aandacht: “Wil je volledig ontzorgd worden of alles zelf doen? Die keuze heeft grote impact op risico’s en werkdruk", zegt Sander. Voor ondernemers is energie geen core business, dus ontzorging ligt voor de hand. Toch wil de groep eerst alle opties verkennen, inclusief voorbeelden van andere projecten.
Lessons learned
De belangrijkste lessen die dit project tot nu toe heeft opgeleverd zijn als volgt:
- Focus op commitment: “Besteed geen energie aan partijen die niet willen", benadrukt Sander. Eén bedrijf haakte af omdat een individuele oplossing daar beter paste. Dat was jammer, maar noodzakelijk om tempo te houden.
- Haal onderlinge afhankelijkheden boven water. Deze zijn niet altijd direct zichtbaar, maar de samenhang van het lokale ecosysteem kan doorslaggevend zijn. Bedrijven die elkaar nodig hebben, hebben meer reden om samen te werken.
- Zorg voor bestuurlijke dekking: Voorkom dat het proces stil komt te liggen omdat je wacht op financiering.
- Zorg dat de regisseur het tempo erin houdt. Maak een strak plan om snel tot besluiten te komen. “Niet lullen maar poetsen dus”, zegt Sander.
Vooruitblik: van idee naar uitvoering
De eerste grote mijlpaal is in november 2025 bereikt en de ontwerpfase is gestart. Het doel: voor de zomer van 2026 starten met de aanbesteding en in 2027 live. “We moeten nu alles uitwerken: spelregels, contracten, risico’s", zegt Sander. “Het voorwerk doen we achter de schermen, zodat ondernemers straks met vertrouwen kunnen tekenen.”
