Energiehub Podcast (short): Energiehubs in het toekomstige energiesysteem
Het elektriciteitsnet loopt vast. Bedrijven wachten jaren op een aansluiting en netbeheerders staan voor een enorme uitbreidingsopgave. Tegelijk groeit de vraag naar elektriciteit hard door elektrificatie.
In deze Energiehub Podcast short staat daarom één vraag centraal: welke rol gaan energiehubs spelen in het energiesysteem van de toekomst? Volgens netbeheerders zijn energiehubs niet dé oplossing voor alles, maar wel een belangrijk onderdeel van een slimmer en flexibeler energiesysteem. “Je gebruikt de infrastructuur efficiënter, en de energie lokaal”, zegt Alexander Savelkoul van Enexis.
Deze podcast werd opgenomen tijdens het congres Energiesysteem en Ruimte 2026 en wordt mogelijk gemaakt door het Kennisplatform Energiehubs, namens PVB, en Provincie Drenthe.
Benieuwd? Luister naar deze podcastaflevering via jouw favoriete app:
Wie zaten aan tafel?
Presentator Glenn van der Burg ging in gesprek met:
- Bart van der Laan, programmamanager Flexibel Energiegebruik bij Alliander
- Alexander Savelkoul, manager Innovatie en Ontwikkeling bij Enexis
Het energiesysteem verandert sneller dan het net
De energietransitie zorgt voor een fundamentele verandering van het energiesysteem. Waar energie vroeger vooral uit grote centrales kwam, komt opwek nu steeds vaker van zonnepanelen op daken, windmolens en lokale installaties op bedrijventerreinen. Tegelijk neemt het elektriciteitsverbruik sterk toe.
Alexander Savelkoul: “We kunnen niet zo snel bijbouwen als we zouden moeten.” Daarom kijken netbeheerders nadrukkelijk naar flexibiliteit en lokale oplossingen. Energiehubs passen volgens hem in die ontwikkeling, omdat vraag en aanbod lokaal beter op elkaar afgestemd kunnen worden. Daardoor hoeft minder elektriciteit via hogere netvlakken vervoerd te worden.
Tien keer de Deltawerken
De schaal van de netuitbreiding is enorm. Bart van der Laan noemt een bedrag van ongeveer 220 miljard euro tot 2040 voor de uitbreiding van het energiesysteem. Om dat in perspectief te plaatsen vergelijkt hij het met de Deltawerken.
“We moeten als netbeheerder in de komende 25 jaar gewoon tien keer de Deltawerken bouwen.”
Maar alleen blijven uitbreiden is volgens beide gasten niet genoeg. Als Nederland alles volledig traditioneel zou oplossen met extra infrastructuur, wordt het systeem extreem groot en duur.
Alexander verwijst naar scenario’s waarin het elektriciteitssysteem uiteindelijk zes keer zoveel capaciteit nodig zou hebben als nu. Daarom is flexibiliteit nodig, en juist daar kunnen energiehubs volgens hem veel betekenen.
Waarom energiehubs interessant zijn
Volgens de netbeheerders zit de kracht van energiehubs vooral in collectiviteit. Individuele bedrijven hebben vaak beperkte mogelijkheden om flexibel om te gaan met energie. Samen ontstaat meer ruimte om vraag, opwek en opslag slim te organiseren.
Dat maakt energiehubs interessant in een energiesysteem waarin zon en wind dominant worden.
“Je hebt als collectief altijd meer flexibiliteit dan individuele bedrijven.”
Daarbij ontstaat langzaam een hybride energiesysteem: een combinatie van een groot landelijk netwerk én lokale energiesystemen die slimmer samenwerken.
Van experiment naar opschalen
Energiehubs staan volgens de tafelgasten nog relatief aan het begin van hun ontwikkeling. Veel processen, contractvormen en technische afspraken zijn nog in ontwikkeling. Bart van der Laan noemt het nadrukkelijk pionieren: “Dit is een oplossing die wereldwijd nog niet op grote schaal wordt toegepast.”
Bij Alliander beoordelen netarchitecten of een energiehub daadwerkelijk binnen de beschikbare netcapaciteit past en welke technische mogelijkheden er zijn. Die netarchitecten willen ze graag ontzien, omdat ze ook nodig zijn voor de uitbreiding van het net. Daarom zet Alliander hubcoördinatoren in, om initiatieven te begeleiden. Zij helpen bedrijventerreinen onder meer met inzicht in beschikbare netcapaciteit, technische mogelijkheden en vervolgstappen richting een contract, voordat een architect aan de slag gaat.
Ook bij Enexis zijn speciale teams bezig met energiehubs. Ook hier ligt de focus niet alleen op begeleiding, maar juist op standaardisatie en versnelling. Alexander Savelkoul: “Wij zijn niet uitgerust om elk energyhub-initiatief individueel te begeleiden.” Volgens hem zijn er alleen al in het Enexis-gebied meer dan 300 initiatieven. Daarom moeten processen eenvoudiger, sneller en meer gestandaardiseerd worden.
De rol van pioniers
De huidige energiehubs worden volgens beide heren vooral gedragen door ondernemerschap. Veel initiatieven ontstaan uit noodzaak, bijvoorbeeld omdat bedrijven anders niet kunnen uitbreiden of verduurzamen.
Dat vraagt doorzettingsvermogen. Initiatiefnemers lopen tegen technische, organisatorische en juridische barrières aan. Toch benadrukken beide netbeheerders hoe belangrijk die pioniers zijn.
“De pioniers die we nu zien, hebben heel veel werk verricht. Die hebben de lange route afgelegd. Ze zijn vaak al jaren bezig met het ontwikkelen van een energyhub en ze effenen het pad voor al die anderen die daar achteraan komen. En de lessons learned die daar worden opgedaan, die worden echt gebruikt. Dus die noeste arbeid, dat heeft niet alleen tot gevolg dat er een eigen energyhub gaat komen, maar het gaat ook al die anderen helpen. Dus ik wil ze vooral ook bedanken voor het werk wat ze hebben gedaan.”
De ervaringen en lessen uit bestaande energiehubs worden inmiddels actief gebruikt om nieuwe initiatieven sneller op weg te helpen.
Het nieuwe energiesysteem ontstaat al
Tijdens het gesprek ontstaat een opvallende conclusie: het toekomstige energiesysteem is op sommige plekken eigenlijk al zichtbaar. Op bedrijventerreinen ontstaan steeds vaker lokale samenwerkingen waarin bedrijven gezamenlijk sturen op opwek, opslag en verbruik.
Volgens Bart van der Laan laat dat zien dat de beweging al begonnen is. “Nu moeten we samen zorgen dat we dat schaalbaar maken.”
Belangrijkste punten uit deze aflevering
- Het energiesysteem verandert sneller dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid.
- Alleen netverzwaring is niet voldoende om de energietransitie mogelijk te maken.
- Energiehubs helpen om vraag, opwek en opslag lokaal slimmer te organiseren.
- Collectieve flexibiliteit biedt ook mogelijkheden.
- Netbeheerders werken aan standaardisatie en opschaling van energiehubs.
- De huidige pioniers spelen een belangrijke rol in het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen.
- Het toekomstige hybride energiesysteem ontstaat nu al op verschillende bedrijventerreinen.