Case ITC Alphen aan den Rijn: van GTO tot GDS
Hoe kom je tot de keuze voor een Gesloten Distributiesysteem (GDS) als bedrijventerrein? En welke lessen leer je wanneer je met ondernemers, gemeente en netbeheerders een jarenlang traject doorloopt richting een collectieve energieoplossing? In dit artikel delen we de ervaringen op het ITC‑bedrijventerrein in Alphen aan den Rijn, waar al zes jaar wordt gewerkt aan een toekomstbestendig energiesysteem.
De aanleiding was urgent: nieuwe kavels kregen geen netaansluiting en ondernemers moesten noodgedwongen met generatoren werken. Wat begon als een zoektocht naar tijdelijke oplossingen, groeide uit tot een ambitieus plan voor een eigen gesloten distributiesysteem (GDS). Daarbij bleek één les belangrijker dan alle anderen: zonder een kartrekker vanuit de ondernemers komt een dergelijk complex traject niet van de grond.
Het ontstaan: van generatoren tot pogingen voor een groepscontract
Het probleem op het ITC-terrein ontstond zes jaar geleden, voordat netcongestie een breed bekend begrip was. Kavels konden geen aansluiting krijgen, waardoor ondernemers hun toevlucht namen tot dieselgeneratoren. Een groep van vijf grootverbruikers werd de drijvende kracht achter het project. Er was intensief contact met Liander. Het idee om een pilot-Groepstransportovereenkomst (GTO) op te zetten kwam meerdere keren op tafel, maar werd nooit gerealiseerd.
De keuze voor een GDS
Toen de pogingen strandden, besloten ondernemers en gemeente een alternatief te onderzoeken: een Gesloten Distributiesysteem (GDS). Dit is een privaat energienet waarvoor eigen kabels moeten worden aangelegd en beheerd. Het realiseren van een GDS is een groot en complex project dat aanzienlijke investeringen vraagt. Inmiddels is een uitgebreide haalbaarheidsstudie gestart, met momenteel veertien betrokken bedrijven.
Nauwe betrokkenheid van de gemeente
Voor de realisatie van een GDS is een ontheffing van de ACM vereist. De gemeente ondersteunt tot aan de aanvraag en blijft als 10% aandeelhouder betrokken.
De intensieve betrokkenheid van de gemeente is geen toeval.
“Het ITC-terrein vervult een belangrijke functie in onze regio. Dit terrein biedt namelijk veel werkgelegenheid, groeit sterk en zorgt voor veel export. Bovendien werken bedrijven samen aan de verbetering van het bedrijventerrein.”
Technische invulling en betrokken partijen
Het GDS krijgt een sterke focus op laadinfra, vanwege de elektrificatie van transport. Drie logistieke bedrijven willen tussen de 10 en 20 vrachtwagens elektrificeren. Cenex werkt aan het ontwerp en Anexo levert kennis voor de ontheffing en exploitatie.
Financiering
De haalbaarheidsstudie wordt voor de helft gefinancierd door de provincie en voor de helft door de ondernemers. Voor de realisatie van het gesloten distributiesysteem worden leningen en subsidies onderzocht.
Het is belangrijk te beseffen dat een GDS een aanzienlijke investering vergt. De verantwoordelijkheid voor aanleg en onderhoud ligt volledig bij de ondernemers. Het vraagt om serieus commitment en grote investeringen. Op het ITC-terrein is de urgentie echter zo groot dat ondernemers bereid zijn deze stap te zetten.
Belangrijkste lessen
Het project heeft waardevolle inzichten opgeleverd op het gebied van samenwerking. Samina deelt de belangrijkste lessen:
- Kartrekker vanuit ondernemers is cruciaal
Voor iedere energiehub is het essentieel dat één van de ondernemers als ambassadeur en aanspreekpunt fungeert. Dit zorgt voor eigenaarschap en continuïteit. Op het ITC-terrein is dit Robert Menken, directeur van Menken Orlando BV. - Realistische verwachtingen over tijd en geld
Maak vanaf het begin duidelijk wat er gevraagd wordt qua investering van tijd en middelen. Start het traject richting een haalbaarheidsonderzoek voor een GDS alleen als ondernemers een realistisch beeld hebben van de potentiële kosten. - De rol van de gemeente als aanjager
Vooral in de beginfase, wanneer veel georganiseerd moet worden maar er nog geen directe baten zijn, is een actieve en stimulerende rol van de gemeente van grote waarde.
Vooruitblik: van haalbaarheid naar realisatie
De komende vier jaar staan in het teken van haalbaarheidsonderzoeken, het krijgen van een ontheffing en uiteindelijk de realisatie van het GDS.
Daarnaast wordt gekeken naar innovatieve oplossingen om energie op te slaan. Er komt straks een groot zonnepark van 20 MW per jaar, waar al een vergunning voor is verleend. Seizoensopslag zou ideaal zijn om deze energie goed te benutten.
Het traject op het ITC-terrein toont dat een GDS complex is, maar haalbaar met gemotiveerde ondernemers en een ondersteunende gemeente. Een duidelijke kartrekker, realistische verwachtingen en gemeentelijke ondersteuning vormen de basis.
Foto: Morvenna Goudkade